मुंबई : अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त म्हणून पदभार स्वीकारल्यानंतर भारतीय प्रशासकीय सेवेचे अधिकारी तुकाराम मुंढे यांनी अवघ्या एका महिन्यात राज्यभरातील भेसळखोर, गुटखा माफिया आणि नियमभंग करणाऱ्या आस्थापनांविरोधात मोठी मोहीम राबवत धडाकेबाज कारवाई केली आहे. २५ मे ते २४ जून २०२६ या कालावधीत मुंबई, कोकण, पुणे, नाशिक, नागपूर आणि अमरावती विभागांतील ४३१ आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली. या मोहिमेत २९ कोटी ११ लाख ८५ हजार ३३० रुपये किमतीचा आणि २२ लाख ४ हजार १८२ किलो संशयास्पद व भेसळयुक्त अन्नसाठा जप्त करण्यात आला. पदभार स्वीकारल्यानंतर पहिल्याच दिवसापासून त्यांनी भेसळयुक्त दूध, पनीर, खवा तयार करणाऱ्या केंद्रांवर धाडी टाकल्या. तसेच रसायनांचा वापर करून कृत्रिमरीत्या पिकवलेल्या आंब्यांचा साठा जप्त करण्यात आला. अवैध गुटखा आणि तंबाखूच्या जाळ्यावरही मोठा प्रहार करण्यात आला. याशिवाय भेसळयुक्त चहा पूड, मसाले, खाद्यतेल, तूप तसेच अस्वच्छ पद्धतीने तयार करण्यात आलेले आईस्क्रीम आणि बेकरी पदार्थांवरही जप्तीची कारवाई करण्यात आली. अन्नसुरक्षेशी तडजोड करणाऱ्यांविरोधात कठोर भूमिका घेत प्रशासनाने राज्यभरात व्यापक तपास मोहीम राबविली.
या कारवाईदरम्यान केवळ भेसळयुक्त माल जप्त करण्यापुरते न थांबता, कायद्याचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरोधात फौजदारी गुन्हे दाखल करण्यात आले. एका महिन्यापेक्षा कमी कालावधीत ३५९ हून अधिक आरोपींना अटक करून त्यांना तुरुंगात पाठविण्यात आले. अन्न व औषधांतील भेसळ रोखण्यासाठी नागरिकांचाही सहभाग वाढावा यासाठी तुकाराम मुंढे यांनी थेट तक्रार नोंदविण्याची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे. यासाठी विनामूल्य दूरध्वनी क्रमांक आणि ई-मेल पत्ता सुरू करण्यात आला असून तक्रारदाराची ओळख गोपनीय ठेवण्याचे आश्वासन देण्यात आले आहे. त्यांच्या या धडक कारवाईमुळे राज्यभरात मोठी चर्चा रंगली असून विधिमंडळ अधिवेशनातही हा विषय गाजला. याच काळात त्यांच्याकडील परभणी जिल्ह्याच्या संपर्क सचिवपदाचा अतिरिक्त कार्यभार काढून घेण्यात आला, जेणेकरून ते पूर्णवेळ अन्न व औषध प्रशासनाच्या कामकाजावर लक्ष केंद्रित करू शकतील. त्यांच्या बदलीबाबत विविध चर्चा सुरू असतानाही सरकारने त्यांना पदावरून हटविण्यात येणार नसल्याची स्पष्ट ग्वाही सभागृहात दिली. भेसळविरोधातील या कठोर मोहिमेमुळे राज्यातील अन्नसुरक्षा अधिक मजबूत करण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल उचलल्याचे मानले जात आहे.
भेसळयुक्त अन्न आणि गुटखा माफियांवर थेट प्रहार :
मुंढे यांनी पदभार स्वीकारताच पहिल्या दिवसापासूनच धडक मोहिमा राबवल्या. यात प्रामुख्याने खालील घटकांवर कडक कारवाई करण्यात आली:
- भेसळयुक्त दूध, पनीर आणि खवा तयार करणाऱ्या केंद्रांवर धाडी टाकण्यात आल्या.
- रसायनांचा वापर करून पिकवलेल्या आंब्यांचा साठा जप्त करण्यात आला.
- अवैध गुटखा नेटवर्क आणि गुटखा माफियांविरोधात कडक पावले उचलण्यात आली.
- भेसळयुक्त चहा पावडर, मसाले, खाद्यतेल, तूप, अस्वच्छ आईसक्रीम आणि बेकरी पदार्थांवर थेट जप्तीची कारवाई करण्यात आली.
तुकाराम मुंढे यांनी २५ मे २०२६ रोजी अन्न व औषध प्रशासन (FDA) आयुक्तपद स्वीकारल्यापासून एका महिन्यात केलेली धडक तारीखवार कामगिरी:
- २५ मे: पदभार स्वीकारताच पहिल्याच दिवशी ६ प्रशासकीय विभागांत तात्काळ छापे टाकण्याचे आदेश.
- २५–२७ मे (पहिले ७२ तास): ५३ ठिकाणी छापे. ३३ गुटखा माफियांना तुरुंगात पाठवले; २७ दुकाने सील.
- १–५ जून : कारवायांचा वेग वाढवून २०३ छापे. १.५८ कोटींचा साठा जप्त करत १०२ जणांना अटक.
- १० जून : राज्यव्यापी महा-मोहीम. एकाच दिवसात ३.९५ कोटींचे भेसळयुक्त अन्न जप्त, २१ जणांना अटक.
- २२ जून : पूर्णवेळ FDA वर लक्ष केंद्रित करता यावे म्हणून परभणीच्या संपर्क सचिवपदाच्या अतिरिक्त कार्यभारातून मुक्ती.
- २४ जून : विधिमंडळ अधिवेशनात मुंढे यांच्या कारवाईचे कौतुक; सरकारने त्यांना पूर्ण पाठिंबा जाहीर केला.
- २५ जून : हॉटेल्ससाठी ऐतिहासिक नियम; ग्राहकांना मोफत शुद्ध पाणी देणे बंधनकारक, वृत्तपत्रात अन्न गुंडाळण्यास बंदी.
- २६ जून (१ महिन्याचा अहवाल) : ४३१ आस्थापनांची तपासणी, २९.११ कोटींचा साठा जप्त आणि ३५९ हून अधिक जणांना अटक. भिवंडीतील ‘ॲमेझॉन रिटेल इंडिया’च्या गोदामावर छापा; मुदतबाह्य अन्नपदार्थ पुन्हा बाजारात विकल्याप्रकरणी गुन्हा दाखल.
