नागपूर : समाजविघातक लोकांना हुडकून त्यांच्यावर तात्काळ कारवाईसाठी ‘गरुड दृष्टी’ टूल्स आता महत्त्वाची भूमिका बजावत असल्याची माहिती मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस दिली. ते नागपूर पोलीस विभागाच्या वतीनं पोलीस भवन येथे कार्यक्रमात बोलत होते. ‘गरुड दृष्टी’ सोशल मिडिया मॉनिटरिंग आणि सायबर इंटेलिजन्स प्रकल्पाबाबत सादरीकरण करण्यात आले. यावेळी विविध सायबर आर्थिक गुन्ह्यांच्या तपासातून प्राप्त झालेल्या तब्बल १० कोटी रुपये तक्रारदारांना वितरित करण्यात आले. समाजविघातक लोकांनी समाज माध्यमांवरून जातीय द्वेषमूलक चिथावणी दिल्यामुळे दंगली उसळलेल्या आपण पाहिलेल्या आहेत. अशाच गुन्हेगार आणि गुन्हेगारीला आटोक्यात आणण्यासाठी जगातील सर्वोत्तम यंत्रणा आणि तंत्रज्ञान महाराष्ट्राकडं आहे, असे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सांगत लोकांना जागरुक राहण्याचा संदेश दिला. गृहमंत्री फडणीस म्हणाले, ” स्वतःचे विचार मांडण्यासाठीचे एक व्यासपीठ म्हणून सोशल मीडियाचा होणारा वापर उत्तम असला तरी काही समाजविघातक प्रवृत्ती द्वेष पसरविणं, धमक्या देणं, हेट स्पीच, फेक न्यूज, अमली पदार्थांची तस्करीसाठी या प्लॅटफॉर्मचा वापर करताना आपण पाहतो. यातील आर्थिक फसवणुकीचे प्लॅटफॉर्म बहुतांश परदेशी ऑपरेटर चालवतात. त्यामुळे सर्वांनी सावधगिरी बाळगली पाहिजे. आपल्या मोबाईलवर कोणत्याही प्रकारच्या येणाऱ्या ऑफर्स आर्थिक फसवणुकीसाठी टाकलेले जाळे असल्याचं लोकांनी लक्षात घेतलं पाहिजे. जर आपली आर्थिक फसवणूक झाली आहे हे लक्षात आल्यास शक्य तेवढ्या लवकर १९३० आणि १९४५ या क्रमांकावर नागरिकांनी संपर्क साधावा”, असे आवाहन गृहमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केलं. सोशल मीडिया माध्यमाद्वारे होणाऱ्या फसवणुकीच्या घटना रोखण्यासाठी ‘गरुड दृष्टी’ प्रणाली विकसित करण्यात आली आहे. या प्रणालीच्या माध्यमातून प्लॅटफॉर्मवरील गुन्हेगारी हालचाली शोधून काढत त्यांचा मागोवा घेणं शक्य होईल. भविष्यात या टूल्सचा विस्तार आणि क्षमता वाढविण्यात येणार असल्याचं त्यांनी सांगितलं.
गरुडदृष्टी प्रकल्पाची वैशिष्टे :
• सोशल मीडिया मॉनिटरिंग: गरुड दृष्टी सुरू झाल्यापासून आतापर्यंत सोशल मीडियावरील ३० हजार पोस्ट्स तपासण्यात आल्या आहेत.
• आक्षेपार्ह सामग्रीवर कारवाई: यापैकी ६५० आक्षेपार्ह पोस्ट्सची नोंद घेऊन त्या संबंधित प्लॅटफॉर्मवरून हटविण्यात आल्या आहेत.
• कायदा आणि सुव्यवस्था नियंत्रण: सोशल मीडियामधून उद्भवणाऱ्या अफवा, द्वेषपूर्ण मजकूर, वादग्रस्त पोस्ट्स यामुळे होणारे तणाव व कायदा-सुव्यवस्थेचे प्रश्न टाळण्यासाठी या साधनाचा प्रभावी वापर करण्यात येत आहे.
• कमी खर्चात, पण प्रभावी- सायबर हॅक २०२५ स्पर्धेतून उदयास आलेले हे साधन अत्यल्प खर्चात विकसित करण्यात आलं आहे. त्याचे बौद्धिक संपदा हक्क (Intellectual Property Rights) नागपूर पोलिसांकडे आहेत.
• बहुपयोगी क्षमता- गरुड दृष्टि केवळ गुन्हे प्रतिबंधासाठीच नव्हे, तर समाज माध्यमांवरील ट्रेंड्सचे विश्लेषण, संशयास्पद खाते शोधणं आणि तत्काळ कारवाई करण्यासाठी उपयुक्त आहे.
• गरुड दृष्टी ही एक AI आधारित सायबर इंटेलिजन्स व सोशल मीडिया मॉनिटरिंग प्रणाली आहे.
• त्याचा उपयोग करून नागरिकांचं संरक्षण, फसवणूक रोखणं, कायदा-सुव्यवस्था राखणं आणि डिजिटल पातळीवरील गुन्हेगारीचा बंदोबस्त हे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
फसवणूक झालेल्या व्यक्तींना परत मिळालेली रक्कम (प्रातिनिधिक नावे)
• रोहित अग्रवाल: ७३ लाख रुपये
• शशिकांत नारायण परांडे: ३४,७७,७२४
• देविदास पारखी: ३५,१५,८४२ रुपये
• विजय प्रकाश पाठक: १९,९०,३५४ रुपये
• विजय मेनघाणी: १९ लाख रुपये
• देवेंद्र खराटे: १२,८१,००० रुपये
• राजमनी अजय जोशी: २९,९५,००० रुपये
• राहुल चावडा: १५ लाख रुपये
• बुद्धपाल बागडे: १० लाख रुपये
• आदित्य गोयंका: २६,२०,५५६ रुपये
• संगीता आष्टणकर: ८,२४,००० रुपये
