मुंबई : पूर्वी बँकेत खाते उघडल्यानंतर डेबिट किंवा एटीएम कार्ड मिळण्यासाठी ग्राहकांना अनेक दिवस प्रतीक्षा करावी लागत होती. अर्ज केल्यानंतर कार्ड तयार होऊन पोस्टाने घरी येत असे. काही बँकांनी कार्ड देण्याची प्रक्रिया जलद केली असली, तरी त्यासाठी शाखेत जाऊन अर्ज करणे आणि विविध प्रक्रिया पूर्ण करणे आवश्यक असते. मात्र, आता डेबिट कार्ड मिळवण्याची ही पारंपरिक पद्धत बदलण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल उचलले जात आहे. मुंबईत ८ ते ११ सप्टेंबर २०२६ दरम्यान आयोजित करण्यात आलेल्या ग्लोबल फिनटेक फेस्ट २०२६मध्ये ९ सप्टेंबर रोजी ही नवी सुविधा सुरू करण्यात येणार असल्याची माहिती आहे. या सुविधेमुळे ग्राहकांना काही परिस्थितींमध्ये थेट एटीएममधूनच नवीन डेबिट कार्ड मिळवता येणार आहे. कार्ड हरवले, खराब झाले किंवा त्याची मुदत संपली, अशा वेळी नवीन कार्डासाठी शाखेत जाण्याची आणि पोस्टाने कार्ड येण्याची प्रतीक्षा करण्याची गरज कमी होऊ शकते. सरकारचा उद्देश बँकिंग सेवा अधिक जलद, सोपी आणि ग्राहकांच्या जवळ पोहोचवणे हा आहे. विशेषतः ग्रामीण भागातील नागरिकांसाठी ही सुविधा उपयुक्त ठरू शकते. बँकेच्या शाखा दूर असतील किंवा तेथे मोठी गर्दी असेल, तर जवळच्या एटीएममधूनच कार्ड मिळण्याची सुविधा ग्राहकांचा वेळ वाचवू शकते. त्याचबरोबर छोट्या-छोट्या सेवांसाठी शाखेत होणारी गर्दी कमी झाल्याने बँक कर्मचाऱ्यांवरील कामाचा ताणही कमी होण्याची शक्यता आहे.
ही नवी सुविधा नेमकी कशी काम करेल, याबाबत उपलब्ध माहितीनुसार, ग्राहकाला प्रथम संबंधित सुविधा उपलब्ध असलेल्या एटीएममध्ये जावे लागेल. एटीएमच्या स्क्रीनवर ‘इन्स्टंट डेबिट कार्ड’ किंवा ‘नवीन कार्ड मिळवा’ असा पर्याय उपलब्ध होऊ शकतो. त्यानंतर ग्राहकाला खाते क्रमांक किंवा आधार क्रमांकासारखी आवश्यक माहिती द्यावी लागेल आणि मोबाईलवर आलेला ओटीपी टाकून ओळख पडताळणी करावी लागेल. काही बँका अधिक सुरक्षिततेसाठी बायोमेट्रिक म्हणजेच अंगठ्याच्या ठशाद्वारेही ग्राहकाची ओळख तपासू शकतात. पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर एटीएममधूनच नवीन डेबिट कार्ड बाहेर येईल. म्हणजेच, ज्या पद्धतीने एटीएममधून पैसे काढले जातात, त्याचप्रमाणे आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण केल्यानंतर कार्डही मशीनमधून मिळू शकते. मात्र, ही सुविधा सर्व बँकांच्या प्रत्येक एटीएमवर तातडीने उपलब्ध होईलच असे नाही. संबंधित बँकेने ही यंत्रणा स्वीकारल्यानंतर आणि सुविधा सुरू केल्यानंतरच ग्राहकांना त्याचा लाभ घेता येईल. त्यामुळे ग्राहकांनी आपल्या बँकेकडून सुविधा उपलब्ध आहे की नाही, तसेच त्यासाठी कोणते नियम, शुल्क आणि ओळख पडताळणीची प्रक्रिया आहे, याची माहिती घेणे आवश्यक ठरेल. ही व्यवस्था व्यापक प्रमाणात सुरू झाल्यास डेबिट कार्ड मिळवण्यासाठी शाखेत जाणे, अर्ज करणे आणि पोस्टाने कार्ड येण्याची प्रतीक्षा करणे या प्रक्रियेला मोठा पर्याय उपलब्ध होऊ शकतो. त्यामुळे भारतीय बँकिंग व्यवस्था अधिक डिजिटल आणि ग्राहककेंद्री होण्याच्या दिशेने हे महत्त्वाचे पाऊल ठरू शकते.
