मुंबई : यंदाच्या गणेशोत्सवासाठी मुंबईत सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांना चार दिवस रात्री १२ वाजेपर्यंत ध्वनिक्षेपक वापरण्याची परवानगी देण्यात आली आहे. मुंबई उपनगर जिल्हाधिकाऱ्यांनी ध्वनी प्रदूषण (नियमन व नियंत्रण) नियम, २००० अंतर्गत ही परवानगी जाहीर केली आहे. मात्र, परवानगी मिळालेले चारही दिवस हे विसर्जनाचे असल्याने सांस्कृतिक कार्यक्रमांसाठी स्वतंत्र आणखी एक दिवस मध्यरात्रीपर्यंत ध्वनिक्षेपक वापरण्याची परवानगी द्यावी, अशी मागणी गणेशोत्सव समन्वय समितीने केली आहे. उच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांसाठी वर्षातील मर्यादित दिवसांमध्ये रात्री १२ वाजेपर्यंत ध्वनिक्षेपक वापरण्याची परवानगी देण्याचे अधिकार जिल्हाधिकाऱ्यांना आहेत. त्यानुसार मुंबई उपनगर जिल्हाधिकारी कार्यालयाने वर्षभरातील १५ विशेष दिवसांची यादी यापूर्वीच जाहीर केली असून त्यामध्ये गणेशोत्सवासाठी चार दिवसांचा समावेश करण्यात आला आहे. ध्वनी प्रदूषण नियमांनुसार बंदिस्त सभागृह वगळता इतर ठिकाणी सकाळी ६ ते रात्री १२ वाजेपर्यंतच ध्वनिक्षेपक वापरण्याची विशेष परवानगी दिली जाऊ शकते. या नियमांचा उद्देश ध्वनी प्रदूषणावर नियंत्रण ठेवणे आणि नागरिकांना होणारा त्रास कमी करणे हा आहे. त्यामुळे परवानगी मिळाली असली तरी निश्चित ध्वनीमर्यादेचे पालन करणे सर्व आयोजकांसाठी बंधनकारक राहणार आहे.
यंदाच्या गणेशोत्सवात ज्या चार दिवसांसाठी रात्री १२ वाजेपर्यंत ध्वनिक्षेपक वापरण्याची परवानगी देण्यात आली आहे, त्यामध्ये दीड दिवसांच्या गणेश विसर्जनाचा दिवस, पाचव्या दिवसाचे विसर्जन, गौरी विसर्जन आणि अनंत चतुर्दशीचा समावेश आहे. या दिवशी मिरवणुका आणि विसर्जनामुळे मोठ्या प्रमाणावर ध्वनिक्षेपकांचा वापर केला जातो. मात्र, गणेशोत्सव मंडळांचे म्हणणे आहे की, हे चारही दिवस विसर्जनाच्या कार्यक्रमातच जात असल्याने मंडपांमध्ये होणारे सांस्कृतिक कार्यक्रम, कीर्तन, भजन, संगीत मैफिली, समाजोपयोगी कार्यक्रम आणि विविध स्पर्धांसाठी स्वतंत्र वेळ मिळत नाही. त्यामुळे उत्सवाच्या काळात किमान आणखी एक दिवस मध्यरात्रीपर्यंत ध्वनिक्षेपक वापरण्याची परवानगी दिल्यास मंडळांना सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे नियोजन करता येईल. गणेशोत्सव समन्वय समितीचे अध्यक्ष ॲड. नरेश दहिबावकर यांनी राज्य सरकार आणि जिल्हा प्रशासनाकडे ही मागणी केली आहे. गणेशोत्सव हा महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरेचा महत्त्वाचा भाग असून सार्वजनिक मंडळांद्वारे अनेक सामाजिक, शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम आयोजित केले जातात. त्यामुळे विसर्जनाच्या दिवसांव्यतिरिक्त एक दिवस विशेष परवानगी देण्यात यावी, अशी त्यांची भूमिका आहे. दरम्यान, प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की ध्वनिक्षेपक वापरताना सर्वोच्च न्यायालय आणि ध्वनी प्रदूषण नियमांचे काटेकोर पालन करणे आवश्यक आहे. आवाजाची मर्यादा ओलांडल्यास संबंधित मंडळांवर कारवाई होऊ शकते. त्यामुळे परवानगी मिळाली असली तरी ती नियमांच्या चौकटीत राहूनच वापरण्याचे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे. यंदाच्या गणेशोत्सवात मोठ्या संख्येने भाविक सहभागी होण्याची अपेक्षा असल्याने सुरक्षा, वाहतूक व्यवस्था आणि ध्वनी प्रदूषण नियंत्रण या सर्व बाबींवर प्रशासन विशेष लक्ष ठेवणार आहे. आता गणेशोत्सव मंडळांच्या अतिरिक्त दिवसाच्या मागणीवर राज्य सरकार आणि जिल्हाधिकारी कार्यालय काय निर्णय घेते, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
सवलत कधी ?
गणेशोत्सव (दुसरा दिवस) : १५ सप्टेंबर २०२६ (मंगळवार)
पाचवा दिवस : १८ सप्टेंबर २०२६ (शुक्रवार)
गौरी विसर्जन : १९ सप्टेंबर २०२६ (शनिवार)
अनंत चतुर्दशी (विसर्जन मिरवणूक) : २५ सप्टेंबर २०२६ (शुक्रवार)
