सिंधुदुर्ग : बदलत्या हवामानाचा फटका गेल्या दीड-दोन वर्षांत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील आंबा आणि काजू उत्पादकांना मोठ्या प्रमाणावर बसला आहे. या पार्श्वभूमीवर हवामान बदलाचे दुष्परिणाम कमी करून शेतकऱ्यांना शाश्वत आणि तंत्रज्ञानाधारित शेतीकडे वळवण्यासाठी जिल्ह्यात AI आधारित ‘स्मार्ट शेती’ प्रायोगिक प्रकल्प सुरू करण्यात आला आहे. जिल्हाधिकारी कार्यालयात पालकमंत्री नितेश राणे यांच्या हस्ते या दोन वर्षांच्या प्रकल्पाचा शुभारंभ झाला. सिंधुरत्न समृद्ध योजनेंतर्गत कृषी विभाग, कृषी विज्ञान केंद्र आणि एग्रीकल्चरल डेव्हलपमेंट ट्रस्ट, बारामती यांच्या संयुक्त विद्यमाने हा उपक्रम राबविण्यात येणार असून, जिल्ह्यातील आठही तालुक्यांतील २०० आंबा उत्पादक आणि २०० काजू उत्पादक अशा एकूण ४०० शेतकऱ्यांचा त्यामध्ये समावेश असेल. यावेळी बोलताना पालकमंत्री नितेश राणे यांनी हवामान बदलाच्या वाढत्या आव्हानांवर मात करण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर अपरिहार्य असल्याचे सांगितले. कृषी विद्यापीठे आणि शासन विविध शाश्वत उपाययोजना राबवत असून, AI च्या मदतीने शेती व्यवस्थापन अधिक प्रभावी करण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याचे त्यांनी नमूद केले. जगातील अनेक देशांप्रमाणे सिंधुदुर्गातील शेतकरीही तंत्रज्ञानाच्या बाबतीत मागे राहू नयेत, यासाठी हा उपक्रम महत्त्वाचा ठरेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे शेती अधिक फायदेशीर होण्याबरोबरच तरुण पिढीचा शेतीकडे ओढा वाढेल आणि जिल्ह्याचे दरडोई उत्पन्न वाढविण्याच्या उद्दिष्टालाही चालना मिळेल, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
या प्रकल्पांतर्गत आंबा आणि काजू पिकांशी संबंधित माहिती AI प्रणालीद्वारे संकलित व विश्लेषित केली जाईल. त्याआधारे शेतकऱ्यांना पीक व्यवस्थापन, रोग नियंत्रण, हवामानाचा अंदाज आणि उत्पादनवाढीसाठी आवश्यक मार्गदर्शन मोबाईलद्वारे मराठी भाषेत उपलब्ध करून दिले जाणार आहे. स्थानिक हवामान केंद्रे, मृदा सेन्सर्स, IoT तंत्रज्ञान, उपग्रह छायाचित्रे, AI आधारित पीक निरीक्षण आणि डिजिटल मॅपिंगचा वापर करून शेतीचे वैज्ञानिक व्यवस्थापन केले जाईल. तसेच प्रादेशिक फळ संशोधन केंद्र, वेंगुर्ला येथे डिजिटल वॉर रूम उभारण्यात येणार असून, जिल्हाधिकारी कार्यालय आणि जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी कार्यालयात डिजिटल डॅशबोर्ड उपलब्ध करून प्रकल्पावर सातत्याने देखरेख ठेवली जाईल. एग्रीकल्चरल डेव्हलपमेंट ट्रस्ट, बारामतीचे शास्त्रज्ञ विवेक भोईटे यांनी सादरीकरणाद्वारे या तंत्रज्ञानाचे महत्त्व स्पष्ट करताना, AI मुळे उत्पादन वाढविणे, खर्च कमी करणे आणि पीक व्यवस्थापन अधिक अचूक करणे शक्य होत असल्याचे सांगितले. ऊस पिकात या तंत्रज्ञानाचा यशस्वी वापर झाला असून त्याची राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दखल घेण्यात आल्याचे त्यांनी नमूद केले. जिल्हाधिकारी तृप्ती धोडमिसे यांनी प्रकल्पाचे महत्त्व अधोरेखित केले, तर जिल्हा बँकेचे अध्यक्ष मनीष दळवी यांनी हा उपक्रम जिल्ह्यातील फळ उत्पादकांसाठी लाभदायी ठरेल, असा विश्वास व्यक्त केला. प्रास्ताविक जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी भाग्यश्री नाईकनवरे यांनी केले. कार्यक्रमाला जिल्हा परिषद अध्यक्ष प्रमोद कामत, मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. अपूर्वा बासूर, अपर जिल्हाधिकारी शुभांगी साठे, विविध अधिकारी, प्रगतिशील शेतकरी आणि मान्यवर उपस्थित होते.
