मुंबई : मराठी भाषा ही केवळ संवादाचे माध्यम नसून ती महाराष्ट्राच्या समृद्ध संस्कृतीची, इतिहासाची आणि साहित्यपरंपरेची वाहक असल्याचे प्रतिपादन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केले. मराठीला २१व्या शतकात डिजिटल आणि ज्ञानभाषा म्हणून अधिक सक्षम करण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), डिजिटल तंत्रज्ञान, क्वांटम कॉम्प्युटिंग, स्पेस टेक्नॉलॉजी आणि बायोटेक्नॉलॉजीसारख्या आधुनिक क्षेत्रांमध्ये तिचा व्यापक वापर वाढविण्याचे आवाहन त्यांनी केले. चर्चगेट येथील श्रीमती नाथीबाई दामोदर ठाकर्सी महिला विद्यापीठाच्या पाटकर सभागृहात ‘अभिजात मराठी भाषा सप्ताह’ आणि ‘अभिजात मराठी भाषा सन्मान दिवस’ कार्यक्रमाच्या उद्घाटनप्रसंगी ते बोलत होते. यावेळी उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, मराठी भाषा व उद्योगमंत्री डॉ. उदय सामंत, मुंबईच्या महापौर रितू तावडे, विद्यापीठाच्या कुलगुरू डॉ. हेमलता बागला, मराठी भाषा विभागाचे सचिव किरण कुलकर्णी यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते. मराठीला केंद्र सरकारने अभिजात भाषेचा दर्जा दिला, हा महाराष्ट्रासाठी अभिमानाचा क्षण असल्याचे सांगताना त्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली मराठीला राष्ट्रीय स्तरावर विशेष मान्यता मिळाल्याचे नमूद केले. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वराज्यासोबत स्वभाषेलाही महत्त्व देत राज्यकारभारात मराठीचा वापर वाढविला, याची आठवण करून देत त्यांनी आधुनिक काळातही प्रशासन, शिक्षण आणि दैनंदिन व्यवहारात मराठीचा वापर वाढविण्याची गरज अधोरेखित केली. जगातील सर्वाधिक बोलल्या जाणाऱ्या भाषांमध्ये मराठीचा १३वा क्रमांक असल्याचे सांगत त्यांनी मराठीच्या समृद्ध शब्दसंपदेचा उल्लेख केला. मराठी ज्ञानकोश आणि शब्दरत्नाकरामध्ये ११ ते १३ लाख शब्द असल्याचे सांगत राज्य शासनाच्या शब्दकोशात सध्या सुमारे तीन लाख शब्द असून, भविष्यात ही शब्दसंपदा १३ लाखांपर्यंत वाढविण्याचे काम करण्याची आवश्यकता असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
मराठीला भविष्यातील ज्ञानभाषा बनविण्यासाठी विज्ञान, तंत्रज्ञान, अर्थव्यवस्था, संशोधन आणि शिक्षणाशी संबंधित संकल्पना मराठीत उपलब्ध होणे आवश्यक असल्याचे मुख्यमंत्री म्हणाले. ‘मराठी AI’च्या माध्यमातून कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या क्षेत्रात मराठीचा प्रभावी वापर वाढविणे, डिजिटल माध्यमांवर मराठीतील माहिती आणि ज्ञानसामग्री उपलब्ध करून देणे तसेच ओटीटी प्लॅटफॉर्म आणि सोशल मीडियावर दर्जेदार मराठी आशय निर्माण करण्यावर भर देण्याचे त्यांनी सांगितले. क्वांटम कॉम्प्युटिंग, स्पेस टेक्नॉलॉजी आणि बायोटेक्नॉलॉजीसारख्या अत्याधुनिक क्षेत्रांमध्ये मराठीतील अभ्याससामग्री उपलब्ध झाल्यास नव्या पिढीला मातृभाषेतून आधुनिक ज्ञान आत्मसात करण्याची संधी मिळेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. प्रमाण मराठीसोबतच कोकणी, वऱ्हाडी, खानदेशी-अहिराणी, मालवणी, डांगी आणि झाडीबोली यांसारख्या बोलीभाषा हा मराठीचा अमूल्य वारसा असल्याचे सांगत त्यांचे जतन आणि संवर्धन करण्याचे आवाहन त्यांनी केले. मराठी रंगभूमीच्या समृद्ध परंपरेचाही उल्लेख करत अनेक पिढ्यांच्या कलावंतांनी अभिनय, लेखन आणि प्रयोगशीलतेच्या माध्यमातून मराठी नाट्यसंस्कृती समृद्ध केल्याचे त्यांनी नमूद केले. मराठीचे जतन आणि संवर्धन ही केवळ शासनाची जबाबदारी नसून प्रत्येक मराठी भाषिकाने घर, शिक्षण, प्रशासन, व्यवसाय, तंत्रज्ञान आणि सामाजिक माध्यमांमध्ये मराठीचा अधिकाधिक वापर करून त्यासाठी योगदान द्यावे, असे आवाहनही त्यांनी केले. परंपरेचा अभिमान आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाची सांगड घालत मराठीला जागतिक स्तरावर सक्षम, समृद्ध आणि प्रभावी ज्ञानभाषा बनविणे ही काळाची गरज असल्याचे मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी यावेळी अधोरेखित केले.
