रायगड : जिल्ह्यातील पेण तालुका हा गणेशमूर्ती निर्मितीचे प्रमुख केंद्र म्हणून राज्यभर प्रसिद्ध असून येथील जोहे, कळवे, तांबडशेत आणि परिसरातील शेकडो मूर्तीकार वर्षभर मेहनत घेऊन विविध आकारांच्या गणेशमूर्ती तयार करतात. मात्र यंदाच्या मुसळधार पावसामुळे या पारंपरिक उद्योगावर मोठे संकट कोसळले आहे. सतत पडणाऱ्या पावसामुळे अनेक मूर्तीशाळांमध्ये पाणी शिरले असून चिखल, गाळ आणि पुराच्या पाण्यामुळे हजारो गणेशमूर्तींचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आहे. अनेक महिन्यांच्या अथक परिश्रमातून साकारलेल्या मूर्ती काही तासांतच उद्ध्वस्त झाल्याने मूर्तीकारांसमोर मोठे आर्थिक संकट निर्माण झाले आहे. ही केवळ मूर्तींची हानी नसून शेकडो कुटुंबांच्या उदरनिर्वाहावरच मोठा परिणाम झाल्याची भावना व्यक्त होत आहे. गणेशोत्सव २०२६ अवघ्या काही महिन्यांवर येऊन ठेपला असताना झालेल्या या नुकसानीमुळे उद्योगाची संपूर्ण घडी विस्कळीत झाली आहे. पुराच्या पाण्याच्या प्रवाहात अनेक तयार मूर्ती कोसळल्या, तर अनेक मूर्ती पूर्णपणे खराब झाल्या. तयार मूर्तींबरोबरच रंगकामाचे साहित्य, साचे, कच्चा माल आणि इतर आवश्यक उपकरणांचेही मोठे नुकसान झाले आहे. पेण तालुक्यातील गणेशमूर्तींना राज्यासह देश-विदेशातून मोठी मागणी असते. त्यामुळे या भागातील हजारो कारागिरांचा वर्षभराचा व्यवसाय आणि उत्पन्न गणेशोत्सवाच्या हंगामावर अवलंबून असते. मात्र यंदा नैसर्गिक आपत्तीमुळे त्यांच्यावर मोठे आर्थिक संकट ओढवले आहे. आधीच कच्च्या मालाच्या वाढलेल्या किमती, वाहतुकीचा वाढता खर्च आणि बाजारातील स्पर्धेमुळे मूर्तीकार अडचणीत असताना मुसळधार पावसाने त्यांच्या अडचणीत आणखी भर घातली आहे.
अनेक मूर्तीकारांनी कर्ज घेऊन व्यवसाय उभा केला असून झालेले नुकसान कसे भरून काढायचे, हा मोठा प्रश्न त्यांच्या समोर उभा राहिला आहे. गणेशोत्सवासाठी देश-विदेशातून आलेल्या ऑर्डर वेळेत पूर्ण करणेही आता अनेकांसाठी कठीण बनले आहे. त्यामुळे राज्य सरकार आणि प्रशासनाने तातडीने पंचनामे करून नुकसानग्रस्त मूर्तीकारांना आर्थिक मदत द्यावी, अशी मागणी जोर धरू लागली आहे. हा प्रश्न केवळ मूर्तींच्या नुकसानीपुरता मर्यादित नसून शेकडो कुटुंबांच्या उपजीविकेशी संबंधित असल्याने या पारंपरिक उद्योगाला पुन्हा उभारी देण्यासाठी त्वरित मदतीची गरज असल्याचे मूर्तीकारांचे म्हणणे आहे. गणरायाच्या आगमनाची तयारी सुरू असताना गणेशमूर्ती घडवणाऱ्या कारागिरांवरच संकट कोसळल्याने त्यांच्यात मोठी चिंता निर्माण झाली आहे. मूर्तीकार जयंत पाटील यांनीही आपल्या भावना व्यक्त करत सांगितले की, त्यांनी अनेक ऑर्डर स्वीकारल्या आहेत. मात्र मुसळधार पावसामुळे तयार गणेशमूर्ती पाण्यात भिजून खराब झाल्या. आता त्या वेळेत पूर्ण करण्यासाठी दिवसातील आठ तासांऐवजी बारा तास काम करावे लागणार आहे. याशिवाय अतिरिक्त कामगार ठेवून त्यांना अधिक वेतन द्यावे लागणार असून आधीच मोठे आर्थिक नुकसान झाले आहे. अशा परिस्थितीत व्यवसाय टिकवणे अत्यंत कठीण झाले असून शासनाने आणि समाजाने मदतीचा हात पुढे करावा, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली. वेळेत आर्थिक सहाय्य मिळाल्यासच हा पारंपरिक उद्योग पुन्हा उभारी घेऊ शकेल आणि शेकडो कुटुंबांचा उदरनिर्वाह पूर्वपदावर येण्यास मदत होईल.
