नवी दिल्ली : आफ्रिकेतील इबोला विषाणूच्या वाढत्या प्रादुर्भावाच्या पार्श्वभूमीवर भारत सरकारने देशात येणाऱ्या सर्व आंतरराष्ट्रीय प्रवाशांसाठी महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. आता भारतात येणाऱ्या प्रत्येक आंतरराष्ट्रीय प्रवाशाला ‘एअर सुविधा २.०’ या संकेतस्थळावर डिजिटल स्वयंघोषणा आरोग्य फॉर्म भरणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. काँगो आणि युगांडा येथे इबोलाचा वाढता प्रादुर्भाव लक्षात घेऊन जागतिक आरोग्य संघटनेने या परिस्थितीला आंतरराष्ट्रीय सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी घोषित केल्यानंतर नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाने ही नवी व्यवस्था लागू केली आहे. या निर्णयाचा उद्देश भारतातील विमानतळांवरील आरोग्य तपासणी अधिक प्रभावी करणे, संभाव्य बाधित प्रवाशांची वेळेत ओळख पटवणे आणि संसर्गाचा धोका कमी करणे हा आहे. ‘एअर सुविधा २.०’ अंतर्गत प्रवाशांना प्रवास सुरू होण्यापूर्वी डिजिटल स्वरूपात आरोग्यविषयक माहिती सादर करावी लागणार आहे. या फॉर्ममध्ये मागील २१ दिवसांचा प्रवासाचा इतिहास नमूद करणे बंधनकारक आहे. या कालावधीत कोणत्या देशांना भेट दिली किंवा कोणत्या देशांतून प्रवास केला अथवा थांबा घेतला, याची सविस्तर माहिती द्यावी लागेल. तसेच इबोला बाधित किंवा संशयित व्यक्तीच्या संपर्कात आले होते का, याची माहितीही स्पष्टपणे नमूद करावी लागेल. याशिवाय ताप, अंगदुखी किंवा इबोलाशी संबंधित इतर कोणतीही लक्षणे असल्यास त्याचाही उल्लेख फॉर्ममध्ये करणे आवश्यक असेल. या माहितीद्वारे विमानतळावरील आरोग्य यंत्रणांना संभाव्य धोक्याचे मूल्यांकन करणे अधिक सोपे होणार आहे.
या स्वयंघोषणा फॉर्मची प्रक्रिया पूर्णपणे डिजिटल आणि कागदविरहित ठेवण्यात आली आहे. भारतात पोहोचण्याच्या २४ तास आधी हा फॉर्म ऑनलाइन भरता येणार असून, प्रवाशांनी विमानप्रवासाला निघण्यापूर्वी किंवा जाळ्याद्वारे आसन निश्चिती करतानाच तो भरावा, असा सल्ला देण्यात आला आहे. फॉर्म भरल्यानंतर त्याची डिजिटल प्रत प्रवाशांच्या ईमेलवर पाठवली जाईल. भारतात आगमनानंतर प्रवाशांना ही डिजिटल प्रत आंतरराष्ट्रीय आरोग्य तपासणी कक्ष किंवा स्थलांतर तपासणी केंद्रावर दाखवावी लागेल. त्यामुळे विमानतळावर स्वतंत्र कागदी फॉर्म भरण्याची आवश्यकता राहणार नाही आणि तपासणीची प्रक्रिया अधिक वेगवान होईल. नव्या प्रणालीमुळे विमानतळावरील आरोग्य अधिकारी, स्थलांतर विभाग आणि राज्यस्तरीय आरोग्य यंत्रणांना माहिती तात्काळ उपलब्ध होणार असून, संभाव्य संसर्गाचा धोका असलेल्या प्रवाशांवर आवश्यक ती आरोग्यविषयक उपाययोजना वेळेत करता येणार आहे. त्यामुळे भारतात येणाऱ्या सर्व आंतरराष्ट्रीय प्रवाशांनी प्रवासापूर्वी हा डिजिटल आरोग्य फॉर्म अनिवार्यपणे भरून त्याची प्रत सोबत ठेवावी, असे आवाहन नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाने केले आहे.
