मुंबई : मुंबईची उपनगरी रेल्वे सेवा ही शहर आणि उपनगरांना जोडणारी महत्त्वाची जीवनवाहिनी मानली जाते. दररोज लाखो प्रवासी या सेवेचा वापर करतात. यामध्ये मोठ्या संख्येने महिला आणि तरुणींचाही समावेश असतो. नोकरी, शिक्षण, व्यवसाय किंवा इतर कारणांसाठी महिलांना अनेकदा रात्री उशिरापर्यंत प्रवास करावा लागतो. त्यामुळे त्यांच्या सुरक्षेचा प्रश्न नेहमीच महत्त्वाचा ठरतो. रेल्वे प्रशासनाकडून महिला डब्यांमध्ये सुरक्षा कर्मचारी तैनात केले जात असले तरी काही वेळा घडणाऱ्या घटनांमुळे महिला सुरक्षेबाबत चिंता व्यक्त केली जाते. ही बाब लक्षात घेऊन मध्य रेल्वेने महिला प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी एक महत्त्वपूर्ण उपक्रम सुरू केला आहे.
मध्य रेल्वेच्या सुरक्षा दलाने ‘यात्री’ या अनुप्रयोगामध्ये विशेष आपत्कालीन सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे. या सुविधेच्या माध्यमातून महिला प्रवाशांना थेट रेल्वे सुरक्षा दलाशी संपर्क साधता येणार आहे. प्रवासादरम्यान कोणतीही अडचण, असुरक्षितता किंवा आपत्कालीन परिस्थिती निर्माण झाल्यास महिला प्रवाशांना तत्काळ मदत मिळू शकणार आहे. अनुप्रयोगामध्ये ‘महिला’ हा पर्याय निवडल्यानंतर ही सुविधा सक्रिय होते. त्यानंतर आपत्कालीन परिस्थितीत उपलब्ध असलेले विशेष बटण दाबल्यास मदतीसाठी संदेश थेट नियंत्रण कक्षाकडे पाठवला जातो. या सुविधेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे संदेश पाठवल्यानंतर संबंधित प्रवाशाचे अचूक स्थान, रेल्वेगाडीचा क्रमांक, रेल्वे मार्ग, प्रवास सुरू असलेला डबा तसेच जवळचे स्थानक यांची माहिती नियंत्रण कक्षाला तात्काळ प्राप्त होते. त्यामुळे सुरक्षा यंत्रणेला प्रवाशाचे ठिकाण अचूकपणे समजते आणि मदत पोहोचवण्याची प्रक्रिया अधिक वेगवान होते. विशेषतः रात्रीच्या वेळेत एकट्याने प्रवास करणाऱ्या महिलांसाठी ही सुविधा मोठा दिलासा देणारी ठरणार आहे. ही सेवा दररोज रात्री १० वाजल्यापासून सकाळी ६ वाजेपर्यंत कार्यरत राहणार आहे. त्यामुळे रात्रीच्या प्रवासादरम्यान महिलांना अधिक सुरक्षित वातावरण उपलब्ध होण्यास मदत होईल. तसेच चुकून आपत्कालीन बटण दाबले गेल्यास त्यासाठी पाच सेकंदांचा रद्द करण्याचा पर्यायही देण्यात आला आहे. त्यामुळे चुकीचा संदेश गेल्यास तो तात्काळ मागे घेता येणार आहे. महिला प्रवाशांच्या सुरक्षिततेसाठी तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करत मध्य रेल्वेने उचललेले हे पाऊल महत्त्वाचे मानले जात असून, यामुळे रेल्वे प्रवास अधिक सुरक्षित आणि विश्वासार्ह होण्यास मदत होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
