वृत्तसंस्था : शेती कृत्रिम बुद्धिमत्तेशी (AI) सुसज्ज करण्यासाठी सरकारने एक मोठे पाऊल उचलले आहे. अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी २०२६च्या अर्थसंकल्पात ‘Bharat Vistaar AI’ नावाचा AI-पावर्ड प्लॅटफॉर्म लाँच करण्याची घोषणा केली आहे. तुम्ही याचा विचार करू शकता की विशेष शेतकऱ्यांसाठी सुरू केलेले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) किंवा डिजिटल साथीदार, जे त्यांना हवामान, मातीचे आरोग्य आणि सरकारी योजनांबद्दल त्यांच्या स्वतःच्या भाषेत अचूक माहिती देईल. या मॉडेलमुळे शेतकऱ्यांचे उत्पादन वाढेल आणि ते तांत्रिकदृष्ट्याही कुशल असतील, असा सरकारचा विश्वास आहे.
Bharat Vistaar चे पूर्ण नाव आहे ‘व्हर्चुअली इंटिग्रेटेड सिस्टम टू ऍक्सेस अॅग्रिकल्चरल रिसोर्सेस’. हा डिजिटल प्लॅटफॉर्म अनेक भाषांमध्ये काम करेल आणि थेट अॅग्री-स्टॅक पोर्टल आणि ICAR डेटाशी जोडला जाईल. याचा फायदा असा होईल की शेतकऱ्यांना हवामानाची विस्तृत माहिती त्यांच्या स्वतःच्या भाषेत मिळेल. बिहार, मध्य प्रदेश आणि राजस्थानसारख्या राज्यांमध्ये ४००० कर्मचारी AI चॅटबॉट्स वापरत आहेत. आता हे संपूर्ण देशात लागू केले जाईल जेणेकरून शेतकरी डेटाच्या आधारे पेरणीपासून कापणीपर्यंत निर्णय घेऊ शकतील. Bharat Vistaar चे विशेष म्हणजे यात केवळ पुस्तकी ज्ञान नाही तर स्थानिक अनुभवाची तपशीलवार माहितीही असेल. तमिळनाडूसारख्या राज्यातल्या हजारो शेतकऱ्यांचा व्यावहारिक अनुभव या मंचावर जोडला गेला आहे. समग्र सारख्या संस्था या प्लॅटफॉर्मवर इमेज-ओळख फीचर्स जोडत आहेत. याच्या मदतीने शेतकरी आपल्या पिकाचा फोटो काढू शकेल आणि त्यात कोणता किडा आहे आणि त्याला शिंका कशी येईल हे शोधू शकेल. ही AI प्रणाली व्हॉईस आणि मजकूर या दोन्ही माध्यमातून शेतकऱ्यांना मदत करण्याचे कार्य करेल.
