मुंबई : नेपाळमध्ये झालेल्या भीषण दुर्घटनेत मृत्यूमुखी पडलेल्या भारतीय नागरिकांची ओळख निश्चित करण्यासाठी डीएनए प्रोफायलिंगची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली असून, महाराष्ट्रातील संबंधित मृतांच्या नातेवाईकांनी ३ सप्टेंबर २०२६ रोजी सकाळी १० ते सायंकाळी ६ या वेळेत न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळेत प्रत्यक्ष उपस्थित राहावे, असे आवाहन राज्य आपत्ती व्यवस्थापन विभागाने केले आहे. दुर्घटनेनंतर अनेक मृतदेहांची ओळख पटविणे कठीण ठरत असल्याने वैज्ञानिक पद्धतीने डीएनए चाचणीद्वारे ओळख निश्चित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या प्रक्रियेमुळे मृत व्यक्तींची अचूक ओळख पटवून त्यांचे मृतदेह कुटुंबीयांच्या ताब्यात देण्यास मदत होणार आहे. डीएनए नमुना देण्यासाठी येणाऱ्या नातेवाईकांनी तीन पासपोर्ट आकाराचे छायाचित्र, आधार कार्ड किंवा पॅन कार्ड यापैकी कोणतेही वैध ओळखपत्र सोबत आणणे आवश्यक आहे. तसेच मृत व्यक्तीच्या किमान दोन जवळच्या नातेवाईकांची उपस्थिती बंधनकारक करण्यात आली असून त्यामध्ये आई, वडील, मुलगा किंवा मुलगी यांचा समावेश असणे आवश्यक आहे. योग्य नातेवाईकांकडून नमुने मिळाल्यानंतरच डीएनएची अचूक जुळवणी शक्य होणार असल्याने या प्रक्रियेला अत्यंत महत्त्व दिले जात आहे. नागरिकांची गैरसोय टाळण्यासाठी मुंबई, पुणे आणि नाशिक येथे स्वतंत्र केंद्रांची व्यवस्था करण्यात आली असून संबंधित जिल्ह्यातील नागरिकांनी जवळच्या प्रयोगशाळेत जाऊन आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण करावी, असे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
मुंबईतील नागरिकांसाठी कालिना, सांताक्रूझ (पूर्व) येथील संचालनालय न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळा, पुण्यातील नागरिकांसाठी गणेशखिंड येथील प्रादेशिक न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळा, तर नाशिकमधील नागरिकांसाठी दिंडोरी रोडवरील प्रादेशिक न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळेत ही सुविधा उपलब्ध करण्यात आली आहे. प्रत्येक केंद्रावर अधिकारी, तज्ज्ञ आणि आवश्यक कर्मचारी तैनात करण्यात आले असून नातेवाईकांना मार्गदर्शन करण्यासाठी स्वतंत्र संपर्क अधिकारीही नियुक्त करण्यात आले आहेत. राज्य आपत्ती व्यवस्थापन विभागाने संबंधित कुटुंबीयांनी दिलेल्या वेळेत आवश्यक कागदपत्रांसह केंद्रावर उपस्थित राहण्याचे आवाहन केले असून, डीएनए नमुना संकलनाची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर प्रयोगशाळेत वैज्ञानिक तपासणी केली जाणार आहे. त्यानंतर मिळालेल्या अहवालाच्या आधारे मृत व्यक्तींची अधिकृत ओळख निश्चित करण्यात येईल. प्रशासनाने सांगितले की, ही प्रक्रिया पूर्णपणे वैज्ञानिक पद्धतीने आणि गोपनीयतेचे सर्व निकष पाळून राबविण्यात येत आहे. दुर्घटनेत मृत्यू झालेल्या नागरिकांच्या कुटुंबियांना शक्य तितक्या लवकर अचूक माहिती मिळावी, मृतदेहांची ओळख निश्चित व्हावी आणि पुढील सर्व शासकीय प्रक्रिया वेगाने पूर्ण करता याव्यात, यासाठी डीएनए प्रोफायलिंग अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे. त्यामुळे संबंधित नातेवाईकांनी विलंब न करता निश्चित वेळेत संबंधित न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळेत उपस्थित राहून प्रशासनाला सहकार्य करावे, असे आवाहन राज्य आपत्ती व्यवस्थापन विभागाने पुन्हा एकदा केले आहे.
