वृत्तसंस्था : इराण आणि अमेरिका यांच्यात नुकताच युद्धविराम व शांततेचा आराखडा जाहीर झाल्यानंतर मध्यपूर्वेतील परिस्थिती स्थिर होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात होती. मात्र अवघ्या काही दिवसांतच होर्मुझ सामुद्रधुनीच्या मुद्द्यावरून पुन्हा तणाव वाढल्याचे दिसून येत आहे. इराणच्या लष्करी नेतृत्वाने इस्रायलकडून दक्षिण लेबनॉनमध्ये सुरू असलेल्या कारवायांचा उल्लेख करत होर्मुझ सामुद्रधुनीतील जहाज वाहतुकीवर निर्बंध घालण्याची घोषणा केली आहे. इराणने अमेरिकेवर आणि इस्रायलवर युद्धविरामाच्या अटींचे पालन न केल्याचा आरोप केला असून, ही कारवाई त्याला प्रत्युत्तर म्हणून करण्यात आल्याचे म्हटले आहे. इराणच्या निवेदनानुसार, सर्व आंतरराष्ट्रीय जहाजांना या भागात अत्यंत सावधगिरी बाळगण्याचा इशारा देण्यात आला आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाच्या ऊर्जा वाहतूक मार्गांपैकी एक मानली जाते. जागतिक स्तरावर मोठ्या प्रमाणात कच्चे तेल आणि नैसर्गिक वायू याच मार्गातून वाहून नेले जात असल्याने या परिसरातील कोणतीही अस्थिरता जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम करू शकते.
दरम्यान, अमेरिकेने इराणचा दावा फेटाळून लावला आहे. अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या मते, सामुद्रधुनीतून जहाजांची वाहतूक सुरू असून मार्ग पूर्णपणे बंद झाल्याचे कोणतेही ठोस पुरावे उपलब्ध नाहीत. अमेरिकन लष्कर परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून असल्याचेही सांगण्यात आले आहे. दुसरीकडे, इराण आणि ओमान यांनी सामुद्रधुनीतील नौवहन व्यवस्थापन आणि सुरक्षिततेसाठी संयुक्त कार्यगट स्थापन करण्याची घोषणा केली आहे. तसेच संभाव्य वाद किंवा अपघातांवर जलद तोडगा काढण्यासाठी विशेष संपर्क व्यवस्था आणि दूरध्वनी सेवा सुरू करण्याची तयारी दर्शवली आहे. भारतासाठी दिलासादायक बाब म्हणजे, या तणावपूर्ण परिस्थितीपूर्वी भारतीय मालवाहू जहाजांना सुरक्षित मार्ग उपलब्ध झाला असून काही महत्त्वाची ऊर्जा वाहतूक करणारी जहाजेही सुरक्षितपणे मार्गस्थ झाल्याची माहिती समोर आली आहे. सध्या परिस्थितीबाबत परस्परविरोधी दावे होत असल्याने आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे लक्ष या सामुद्रधुनीतील प्रत्यक्ष स्थितीकडे लागले आहे. आगामी काही दिवसांमध्ये इराण, अमेरिका आणि प्रादेशिक देशांमधील चर्चांवर या प्रश्नाचे भवितव्य अवलंबून राहणार असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
