मुंबई : मुंबईत सार्वजनिक ठिकाणी कचरा टाकण्याच्या समस्येवर प्रभावी नियंत्रण मिळवण्यासाठी मुंबई महानगरपालिकेने कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) आधारित कॅमेऱ्यांचा अभिनव प्रयोग सुरू केला आहे. मोठ्या प्रमाणात कचरा साचणाऱ्या संवेदनशील ठिकाणांचे निर्मूलन करण्यासाठी ‘जी उत्तर’ प्रशासकीय विभागाने माहिम येथील गजानन वाटीका परिसरात एआय कॅमेरा बसविला आहे. हा कॅमेरा कचरा टाकण्यासाठी येणाऱ्या व्यक्तीची हालचाल ओळखून तात्काळ ध्वनीक्षेपकाद्वारे स्वच्छतेचा संदेश देतो आणि संबंधित व्यक्तीला कचरा न टाकण्याचे आवाहन करतो. महापालिका आयुक्त आश्विनी भिडे यांच्या निर्देशानुसार अतिरिक्त आयुक्त (पश्चिम उपनगरे) डॉ. विपिन शर्मा यांच्या मार्गदर्शनाखाली तसेच उप आयुक्त (घनकचरा व्यवस्थापन) किरण दिघावकर यांच्या नेतृत्वात हा उपक्रम राबविण्यात येत आहे. उप आयुक्त (परिमंडळ-२) प्रशांत सपकाळे आणि जी उत्तर विभागाचे सहायक आयुक्त योगेश देसाई यांच्या पुढाकारातून हा प्रायोगिक प्रकल्प सुरू करण्यात आला आहे. दादर, माहिम आणि धारावी परिसरात अशा एकूण २३ संवेदनशील ठिकाणांची ओळख पटविण्यात आली असून, त्यापैकी गजानन वाटीका येथे हा प्रयोग प्रथम सुरू करण्यात आला आहे. या प्रयोगाच्या यशस्वी अंमलबजावणीनंतर उर्वरित ठिकाणी तसेच मुंबईतील अन्य भागांमध्येही अशाच प्रकारचे एआय कॅमेरे बसविण्याची तयारी महापालिकेने सुरू केली आहे.
या एआय कॅमेऱ्यांसोबत ध्वनीक्षेपकांची जोड देण्यात आली असून, कॅमेऱ्याच्या कार्यक्षेत्रात एखादी व्यक्ती कचरा टाकण्यासाठी आल्याचे लक्षात येताच स्वयंचलितपणे स्वच्छतेचा संदेश प्रसारित केला जातो. त्यामुळे संबंधित व्यक्ती कचरा टाकण्यापासून परावृत्त होते आणि परिसर स्वच्छ ठेवण्यास मदत होते. जी उत्तर विभागाचे सहायक आयुक्त योगेश देसाई यांनी सांगितले की, केवळ सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवून अपेक्षित परिणाम साध्य होणार नसल्याने त्यांना ध्वनीक्षेपकांची जोड देण्यात आली आहे. त्यामुळे नागरिकांना तात्काळ सूचना मिळून त्यांच्या सवयींमध्ये सकारात्मक बदल घडवून आणण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. या प्रयोगाच्या परिणामकारकतेचा आढावा घेतल्यानंतर भविष्यात मुंबईतील अधिकाधिक संवेदनशील ठिकाणी ही यंत्रणा कार्यान्वित करण्यात येणार आहे. महापालिकेने नागरिकांना रस्त्यांवर, सार्वजनिक ठिकाणी किंवा उघड्यावर कचरा टाकू नये, तसेच शहर स्वच्छ ठेवण्यासाठी प्रशासनाला सहकार्य करावे, असे आवाहन केले आहे. तंत्रज्ञानाच्या मदतीने स्वच्छतेची जनजागृती आणि कचरा व्यवस्थापन अधिक प्रभावी करण्याच्या दिशेने हा उपक्रम महत्त्वाचे पाऊल मानला जात आहे.
