मुंबई : अन्नपदार्थ पॅकिंग करण्यासाठी किंवा थेट संपर्कात येईल अशा प्रकारे वर्तमानपत्राचा वापर करणाऱ्या अन्न व्यावसायिकांविरुद्ध महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) कठोर कारवाई सुरू केली आहे. अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी पदभार स्वीकारल्यानंतर अन्न सुरक्षेला प्राधान्य देत वर्तमानपत्रात वडापाव, भजी, समोसा आणि इतर खाद्यपदार्थ देण्याच्या प्रथेविरोधात विशेष मोहीम हाती घेण्याचे निर्देश दिले आहेत. या पार्श्वभूमीवर मुंबई विभागात ५ ते १६ जून या कालावधीत विशेष तपासणी मोहीम राबविण्यात आली. या मोहिमेदरम्यान ५५ अन्न व्यवसाय आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली. तपासणीमध्ये २६ आस्थापनांमध्ये अन्नपदार्थ पॅकिंग किंवा विक्रीसाठी वर्तमानपत्राचा वापर होत असल्याचे आढळून आले. त्यापैकी १७ प्रकरणे निकाली काढण्यात आली असून अन्न सुरक्षा व मानके अधिनियमांतर्गत संबंधितांवर कारवाई करण्यात आली आहे. या कारवाईतून एकूण १ लाख ५१ हजार रुपयांचा तडजोड दंड वसूल करण्यात आला आहे. उर्वरित प्रकरणांमध्ये पुढील कार्यवाही सुरू असल्याची माहिती एफडीएने दिली. आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी अन्न सुरक्षेच्या बाबतीत ‘झिरो टॉलरन्स’ धोरण स्वीकारले असून नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर यापुढे अधिक कठोर कारवाई केली जाईल, असा स्पष्ट इशारा दिला आहे. अन्न सुरक्षा व मानके प्राधिकरणाने (FSSAI) यापूर्वीच वर्तमानपत्राचा अन्नपदार्थांच्या पॅकिंगसाठी वापर करण्यास मनाई केली असून त्याबाबत अन्न व औषध प्रशासनाने वेळोवेळी सूचना दिल्या होत्या. तरीही काही विक्रेते या नियमांचे पालन करत नसल्याचे तपासणीत आढळून आल्याने ही मोहीम राबविण्यात आली.
अन्न तज्ज्ञांच्या मते वर्तमानपत्राच्या छपाईसाठी वापरण्यात येणाऱ्या शाईमध्ये शिसे, कॅडमियम, झिंक यांसारख्या घातक धातूंसह विविध रासायनिक घटकांचा समावेश असतो. गरम अथवा तेलकट अन्नपदार्थ वर्तमानपत्रावर ठेवल्यास किंवा त्यात गुंडाळल्यास हे रासायनिक घटक अन्नामध्ये मिसळण्याची शक्यता असते. परिणामी ते मानवी शरीरात जाऊन दीर्घकालीन आरोग्यविषयक समस्या निर्माण करू शकतात. तज्ज्ञांच्या मते अशा रसायनांचा सातत्याने संपर्क आल्यास यकृताचे विकार, पचनसंस्थेचे आजार तसेच गंभीर आरोग्यधोके निर्माण होऊ शकतात. याशिवाय वर्तमानपत्रांचे वितरण आणि हाताळणी अनेक स्तरांवर होत असल्याने त्यावर विविध प्रकारचे जंतू, धूळ आणि प्रदूषक साचलेले असू शकतात. त्यामुळे ते रोगजंतूंचे वाहक बनण्याचीही शक्यता नाकारता येत नाही. या सर्व बाबी लक्षात घेऊन एफडीएने सर्व हॉटेल्स, मिठाई दुकाने, खाद्यपदार्थ विक्रेते आणि रस्त्यावरील फूड स्टॉल चालकांना वर्तमानपत्राचा वापर तात्काळ बंद करण्याचे निर्देश दिले आहेत. त्याऐवजी बटर पेपर, अॅल्युमिनियम किंवा सिल्व्हर फॉइल तसेच फूड ग्रेड पॅकेजिंग साहित्याचा वापर करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. आयुक्त तुकाराम मुंढे आणि सहआयुक्त (अन्न) महेश चौधरी यांच्या मार्गदर्शनाखाली ही मोहीम राबविण्यात आली असून भविष्यात अशा प्रकारच्या तपासण्या नियमितपणे सुरू राहणार आहेत. ग्राहकांच्या आरोग्याशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नसून अन्न सुरक्षा नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरुद्ध कठोर कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल, असा पुनरुच्चार एफडीएने केला आहे.
