वृत्तसंस्था : आफ्रिकेतील डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ काँगो (डीआरसी) येथे इबोला विषाणूच्या नव्या उद्रेकाने गंभीर स्वरूप धारण केले असून, अवघ्या दोन महिन्यांत १,००० हून अधिक जणांचा मृत्यू झाल्याने जागतिक आरोग्य यंत्रणांची चिंता वाढली आहे. मे २०२६ च्या मध्यात सुरू झालेल्या या उद्रेकाने मानवी इतिहासातील सर्वाधिक वेगाने पसरणाऱ्या इबोला संसर्गांपैकी एक म्हणून धोक्याची घंटा वाजवली आहे. काँगोतील अंतर्गत संघर्ष, बंडखोर गटांचा हिंसाचार, वैद्यकीय सुविधांचा अभाव, निधीची कमतरता आणि प्रभावी लस उपलब्ध नसल्यामुळे परिस्थिती अधिक गंभीर बनत आहे. घाना येथे आयोजित आंतरराष्ट्रीय आरोग्य परिषदेत आफ्रिका सेंटर्स फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेन्शनचे महासंचालक डॉ. जीन कासेया यांनी काँगोमध्ये आतापर्यंत १,०३१ हून अधिक मृत्यूंची अधिकृत नोंद झाल्याची माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, या नव्या प्रकारावर प्रभावी लस किंवा औषध उपलब्ध नसल्याने तसेच मदतकार्यासाठी आवश्यक निधी संपत आल्याने परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर जात आहे. काँगोच्या आरोग्य मंत्रालयाच्या माहितीनुसार हजारो रुग्ण रुग्णालये आणि विलगीकरण केंद्रांमध्ये उपचार घेत आहेत. या उद्रेकासाठी ‘बुंदीबुग्यो’ (Bundibugyo) हा इबोला विषाणूचा प्रकार कारणीभूत असून, यापूर्वीच्या ‘झायरे’ (Zaire) प्रकारावर उपलब्ध असलेली लस या प्रकारावर प्रभावी नसल्याचे तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे. २०१३ ते २०१६ या काळातील इबोला साथीमध्ये १,००० मृत्यूंचा टप्पा गाठण्यासाठी आठ महिने लागले होते, तर यावेळी केवळ दोन महिन्यांत हा आकडा ओलांडल्याने संसर्गाचा वेग अधिक धोकादायक असल्याचे दिसून येत आहे.
जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) काँगोतील परिस्थिती आणखी गंभीर असल्याचा इशारा दिला आहे. इतुरीसह अनेक भागांत सुरू असलेल्या सशस्त्र संघर्षामुळे आरोग्य पथकांना दुर्गम भागांमध्ये पोहोचणे शक्य होत नसल्याने प्रत्यक्ष मृत्यू आणि बाधितांची संख्या अधिकृत आकडेवारीपेक्षा दोन ते चार पट अधिक असू शकते, अशी भीती व्यक्त करण्यात आली आहे. इबोला हा अत्यंत संसर्गजन्य आजार असून तो बाधित व्यक्तीच्या रक्त, उलटी, घाम किंवा इतर शारीरिक द्रव्यांच्या संपर्कातून पसरतो. मृतदेहांमधूनही संसर्ग होऊ शकत असल्याने सुरक्षित दफनविधी अत्यावश्यक मानले जातात. मात्र, काही भागांत पारंपरिक अंत्यसंस्कार पद्धती बदलण्यास स्थानिक समुदायांचा विरोध असून त्यामुळे आरोग्य पथके आणि दफन पथकांवर हल्ल्यांच्या घटनाही घडत आहेत. दुसरीकडे, अपुऱ्या सुविधा आणि अनेक महिन्यांपासून वेतन न मिळाल्यामुळे काही आरोग्य कर्मचाऱ्यांनी संप पुकारला आहे. नव्याने आढळणाऱ्या सुमारे ८० टक्के रुग्णांचा पूर्वीच्या बाधितांशी संपर्क शोधणे शक्य होत नसल्याने संसर्ग रोखण्याचे प्रयत्न अधिक कठीण झाले आहेत. जागतिक समुदायाने तातडीने औषधे, आर्थिक मदत आणि वैद्यकीय संसाधने उपलब्ध करून दिली नाहीत, तर हे संकट आफ्रिकेपलीकडे इतर देशांसाठीही गंभीर सार्वजनिक आरोग्य आव्हान ठरू शकते, अशी भीती आरोग्य तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
