नवी दिल्ली : भारतात महिलांमध्ये आढळणाऱ्या कॅन्सरच्या प्रकारांमध्ये गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग हे एक मोठे संकट आहे. हे संकट मुळापासून उपटून टाकण्यासाठी केंद्र सरकारने आता देशव्यापी ‘एचपीव्ही’ (HPV) लसीकरण मोहीम सुरू करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे. या मोहिमेतंर्गत देशातील १४ वर्षे वयोगटातील मुलींना लक्ष्य करण्यात येणार असून, त्यांना ही प्रतिबंधात्मक लस पूर्णपणे मोफत दिली जाईल. आरोग्य मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, ही लसीकरण मोहीम पूर्णपणे ऐच्छिक असेल. सध्या खासगी रुग्णालयांमध्ये या लसीच्या एका डोससाठी सुमारे ४,००० रुपयांपर्यंत खर्च येतो. मात्र, आता आयुष्मान आरोग्य मंदिर, प्राथमिक आरोग्य केंद्र, उप जिल्हा आणि जिल्हा रुग्णालये तसेच सरकारी वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्ये ही लस मोफत उपलब्ध करून दिली जाईल. या कार्यक्रमासाठी ‘गार्डासिल’ (Gardasil) या लसीचा वापर केला जाणार आहे, जी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अत्यंत सुरक्षित मानली जाते.
लसीकरण सत्रे प्रशिक्षित वैद्यकीय अधिकाऱ्यांच्या देखरेखीखाली राबवली जातील. लसीकरणानंतर मुलींना काही काळ निरीक्षणाखाली ठेवले जाईल, जेणेकरून कोणत्याही दुर्मिळ दुष्परिणामांचे तात्काळ व्यवस्थापन करता येईल. सर्व लसीकरण केंद्रे २४X७ सरकारी आरोग्य सुविधांशी जोडलेली असतील, ज्यामुळे पालकांमध्ये विश्वासाचे वातावरण निर्माण होईल. भारतात दरवर्षी गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाची सुमारे ८०,००० नवीन प्रकरणे समोर येतात, तर दुर्दैवाने ४२,०००हून अधिक महिलांचा यामुळे मृत्यू होतो. महिलांमध्ये आढळणारा हा दुसरा सर्वात सामान्य कॅन्सर आहे. २०२४ च्या अर्थसंकल्पीय भाषणात अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी ९ ते १४ वर्षे वयोगटातील मुलींसाठी या लसीकरणाचे सूतोवाच केले होते. आता ‘गावी’ (Gavi) या जागतिक लस आघाडीच्या सहकार्याने सरकारने या लसींचा पुरेसा साठा सुनिश्चित केला आहे. या लसीकरण मोहिमेमुळे भविष्यात हजारो महिलांचे प्राण वाचवता येतील आणि देशाला गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगापासून मुक्त करण्याच्या दिशेने हे एक महत्त्वाचे पाऊल ठरेल.
