वृत्तसंस्था : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शांततेच्या सर्वोच्च सन्मानांपैकी एक असलेल्या नोबेल शांतता पुरस्कारासाठी पुन्हा एकदा जोरदार दावा केला आहे. देशभरातील प्रचार दौरे पूर्ण करून वॉशिंग्टनमध्ये परतल्यानंतर व्हाईट हाऊसमध्ये पत्रकारांशी संवाद साधताना ट्रम्प यांनी आपल्या परराष्ट्र धोरणातील यशाचा उल्लेख केला. जगातील तब्बल ८ युद्धे आपण यशस्वीरीत्या थांबवली असून, आजवर कोणत्याही राष्ट्राध्यक्षाने केले नसेल असे काम आपण केल्याचा दावा त्यांनी केला. तसेच सध्या सुरू असलेल्या आणखी एका मोठ्या आंतरराष्ट्रीय संघर्षावर लवकरच तोडगा काढण्याच्या दिशेने प्रयत्न सुरू असल्याचेही त्यांनी सांगितले. इराणसोबतचा तणाव अद्याप पूर्णपणे संपलेला नसताना ट्रम्प यांनी केलेल्या या वक्तव्यामुळे जागतिक राजकीय वर्तुळात चर्चा सुरू झाली आहे. ट्रम्प यांनी यापूर्वीही आपण केलेल्या कामगिरीच्या तुलनेत नोबेल शांतता पुरस्कारासाठी आपली उपेक्षा होत असल्याची भावना व्यक्त केली होती. माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांना २००९ मध्ये नोबेल पुरस्कार मिळाला, मात्र त्यांच्या तुलनेत आपण प्रत्यक्षात अधिक काम केले असल्याचा दावा ट्रम्प यांनी केला आहे. भारत-पाकिस्तान, इस्रायल-इराण, सर्बिया-कोसोवो, कंबोडिया-थायलंड आणि आर्मेनिया-अझरबैजान यांच्यातील तणाव कमी करण्यासाठी अमेरिकेने महत्त्वाची भूमिका बजावल्याचे त्यांनी नमूद केले. या कामगिरीचा विचार करता आपल्याला एक नव्हे तर ४ ते ५ वेळा नोबेल शांतता पुरस्कार मिळायला हवा होता, असे मत त्यांनी व्यक्त केले.
मात्र, ट्रम्प यांच्या या दाव्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सर्वमान्यता मिळालेली नाही. भारत आणि पाकिस्तानमधील तणाव कमी करण्यासाठी अमेरिकेने मध्यस्थी केल्याचा दावा भारताने यापूर्वीच फेटाळून लावला आहे. लष्करी कारवाई थांबवण्याचा निर्णय दोन्ही देशांमधील थेट संवादातून झाल्याचे भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने स्पष्ट केले होते. तसेच ट्रम्प स्वतःला शांततेचे समर्थक म्हणून सादर करत असले तरी इराणसोबतचा संघर्ष आणि इतर आंतरराष्ट्रीय घडामोडींमुळे त्यांच्या दाव्याकडे अनेक विश्लेषक सावधपणे पाहत आहेत. दरम्यान, ट्रम्प यांच्या नावाची नोबेल शांतता पुरस्कारासाठी विविध देशांतील नेते आणि अमेरिकेतील काही खासदारांनी शिफारस केली आहे. इस्रायल, पाकिस्तान आणि कंबोडियाच्या नेत्यांनीही त्यांच्या नावाला पाठिंबा दिल्याचे सांगितले जाते. मात्र, नोबेल शांतता पुरस्काराचा अंतिम निर्णय नॉर्वेची स्वतंत्र नोबेल समिती घेते. ही समिती कोणत्याही सरकारच्या दबावाखाली काम करत नाही. २०२६ च्या नोबेल शांतता पुरस्कारासाठी २०८ व्यक्ती आणि ७९ संस्था अशा एकूण २८७ नामांकनांचा विचार केला जात आहे. दरम्यान, व्हेनेझुएलाच्या नेत्या मारिया कोरिना माचाडो यांनी ट्रम्प यांना आपले नोबेल पदक प्रतीकात्मक स्वरूपात दिल्याची घटना चर्चेत आली होती; मात्र अधिकृत नियमांनुसार नोबेल पुरस्कार कोणालाही हस्तांतरित करता येत नाही. शुक्रवारी २०२६ च्या नोबेल शांतता पुरस्काराची घोषणा होणार असून, त्याआधी ट्रम्प यांच्या वक्तव्यामुळे जागतिक राजकीय निरीक्षकांचे लक्ष या पुरस्काराच्या निकालाकडे लागले आहे.
