मुंबई : मुंबईसारख्या शहरामधील वायूप्रदूषण आणि त्या शहरात राहणाऱ्या नागरिकांमध्ये दिसणारे श्वसनाचे विकार यामध्ये महत्त्वाचा संबंध असल्याचे वैद्यकीय क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले. वातावरण फाऊंडेशनच्या माध्यमातून ‘इंटरनॅशनल डे ऑफ क्लीन एअर फॉर ब्ल्यू स्काइज’ या निमित्ताने हवा प्रदूषणाचे आरोग्यावरील परिणाम या विषयावर चर्चेचे आयोजन करण्यात आले होते. श्वसनविकारतज्ज्ञ डॉ. संजीव मेहता, केईएम रुग्णालयाच्या क्षयरोग तज्ज्ञ डॉ. अमिता आठवले, बालरोगतज्ज्ञ डॉ. अदिती शहा, ॲलर्जीतज्ज्ञ डॉ. शर्वरी राठोड या चर्चेमध्ये सहभागी झाले होते. हवेची गुणवत्ता दिवसेंदिवस ढासळत असताना याच्या आरोग्यावरील परिणामांबाबत चर्चा होणे आवश्यक असल्याचे मत या चर्चेच्या निमित्ताने व्यक्त करण्यात आले. दीर्घकालीन फुप्फुसरोगांच्या प्रमुख सहा कारणांपैकी एक महत्त्वाचे कारण म्हणजे लहानपणी अनुभवलेले हानीकारक वायूप्रदूषण असते, असे डॉ. संजीव मेहता यांनी स्पष्ट केले. भारतात ५ कोटी ५० लाख लोकांना फुप्फुसाशी संबंधित आजारांना तोंड द्यावे लागते. ऑस्ट्रेलिया आणि कॅनडाच्या एकूण लोकसंख्येइतके हे प्रमाण आहे याची जाणीव त्यांनी करून दिली. यासाठी आपण लोकप्रतिनिधींना जबाबदार धरले पाहिजे. नागरिकांना जगण्यासाठी चांगले वातावरण मिळायला हवे याची काळजी त्यांनी घेतली पाहिजे, असेही ते म्हणाले.
पर्यावरणामध्ये होणाऱ्या कोणत्याही आणि प्रत्येक गोष्टीचा परिणाम आपल्यावर होत असतो, असे डॉ. अमिता आठवले यांनी स्पष्ट केले. प्रदूषणाची कारणे गेल्या काही काळात बदलली आहेत. आज बांधकाम आणि पाडकामामुळे मोठ्या प्रमाणात धूळ निर्माण होत आहे, असे त्या म्हणाल्या. डॉ. अदिती शहा यांनी लहान मुलांच्या श्वसनयंत्रणेवरील परिणामांकडे या निमित्ताने लक्ष वेधले. वायूप्रदूषणामुळे श्वसन यंत्रणेसोबतच लहान मुलांच्या आकलनावरही याचा परिणाम होतो. श्वासाची गती, वागण्यातील बदल, दिवसभर झोपेची जाणीव होणे, लक्ष केंद्रीत करण्यामध्ये अडचणी, स्मरणशक्तीवर परिणाम अशी लक्षणे यामध्ये दिसतात. वायूप्रदूषण ही अत्यंत शांतपणे पसरणारी जागतिक महामारी आहे. प्रत्येक वर्षी ६५ लाख लोकांचा मृत्यू वायूप्रदूषणामुळे होतो, असे डॉ. शर्वरी राठोड यांनी सांगितले. घराबाहेर तसेच घराच्या बंदिस्त वातावरणातही वायूप्रदूषण असते. घरामध्ये धूळ, बारीक कीटक अशा गोष्टींचा सामना करावा लागतो, असेही त्या म्हणाल्या.
या चर्चेमध्ये मुंबईतील ३ ते ५ टक्के शाळकरी विद्यार्थ्यांना अस्थमासारख्या आजाराचा त्रास सहन करायला लागतो, या मुद्द्यावरही भाष्य करण्यात आले. हरितगृह वायूंचे हवेतील प्रमाण वाढत असल्याने वातावरणातील उष्णतेशी संबंधित त्रास वाढत आहेत. घरामध्ये डास घालवण्यासाठी लावण्यात येणाऱ्या अगरबत्त्यांचा चार ते पाच तासांमधील धूर हा १०० सिगारेट ओढल्यावर होणाऱ्या धुराइतका होतो, असेही एका सर्वेक्षणात समोर आले. जागतिक पातळीवर झालेल्या वायूप्रदूषणाच्या अभ्यासामध्ये वायूप्रदूषण आणि ल्युकेमियासारख्या आजारांचा धोका यातील संबंध प्रस्थापित झाले आहेत, असेही यावेळी स्पष्ट करण्यात आले. या संपूर्ण चर्चेचे सूत्रसंचालन चित्रपट, लघुपटनिर्मात्या रीमा अमरापूरकर यांनी केले.