नवी दिल्ली : दिल्लीतील ऐतिहासिक वारसा जतन करण्यासाठी आणि नागरिक व पर्यटकांना त्याची माहिती सहज उपलब्ध करून देण्यासाठी दिल्ली विकास प्राधिकरण (DDA) आणि इंडियन नॅशनल ट्रस्ट फॉर आर्ट अँड कल्चरल हेरिटेज (INTACH) यांनी महत्त्वाचा उपक्रम हाती घेतला आहे. दोन्ही संस्थांमध्ये सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आला असून, त्याअंतर्गत दिल्लीतील सुमारे १,५०० ऐतिहासिक वारसा स्थळांचे दस्तऐवजीकरण करून त्याठिकाणी QR कोड आधारित माहिती फलक बसविण्यात येणार आहेत. नायब राज्यपाल तरणजीत सिंह संधू यांच्या निर्देशानुसार १६ नोव्हेंबर २०२६ रोजी ‘रीडिस्कवरिंग दिल्ली : कनेक्टिंग पीपल, प्लेसेज अँड हेरिटेज’ या उपक्रमाची सुरुवात करण्यात आली. या प्रकल्पामुळे पर्यटकांना मोबाईलद्वारे QR कोड स्कॅन करून संबंधित वास्तूचा इतिहास, स्थापत्य वैशिष्ट्ये आणि सांस्कृतिक महत्त्वाची माहिती तत्काळ मिळणार आहे. या मोहिमेत केवळ प्रसिद्ध स्मारकांचाच नव्हे, तर आजवर दुर्लक्षित राहिलेल्या ऐतिहासिक इमारती, जुन्या गल्ल्या, वाडे, पारंपरिक बाजारपेठा आणि आधुनिक वारसा स्थळांचाही समावेश करण्यात येणार आहे. त्यामुळे दिल्लीच्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचे व्यापक दस्तऐवजीकरण होण्यास मदत होणार आहे.
या प्रकल्पांतर्गत सर्व वारसा स्थळांचा इंटरॅक्टिव्ह डिजिटल नकाशा, विशेष हेरिटेज वॉक ट्रेल्स, तसेच डिजिटल ई-बुक आणि व्हिजिटर बुकलेट तयार करण्यात येणार आहे. या माध्यमातून प्रत्येक स्थळाची छायाचित्रे, माहिती आणि पायी फिरण्यासाठी सुचविलेले मार्ग उपलब्ध करून दिले जातील. तयार होणाऱ्या संशोधनाचा आणि माहितीचा वापर दिल्ली मास्टर प्लॅन-२०४७ अंतर्गत हेरिटेज झोन, सांस्कृतिक क्षेत्रे आणि पुरातत्त्व उद्याने विकसित करण्यासाठीही केला जाणार आहे. सामंजस्य करारानुसार, इंटॅकचे दिल्ली चॅप्टर पुढील एक वर्षात जुने अभिलेख, कागदपत्रे आणि छायाचित्रांच्या आधारे संशोधन, दस्तऐवजीकरण आणि डिझाइनचे काम पूर्ण करणार आहे. दरम्यान, २ एप्रिल २०२६ रोजी झालेल्या स्वतंत्र करारानुसार ‘दिल्ली रिज’ परिसरातील वारसा स्थळांची नोंद यापूर्वीच ई-बुकमध्ये करण्यात आल्याने त्या स्थळांचा या नव्या प्रकल्पात समावेश केला जाणार नाही. या उपक्रमामुळे दिल्लीचा ऐतिहासिक वारसा आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून अधिक प्रभावीपणे जतन आणि जनसामान्यांपर्यंत पोहोचविण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे.

