पुणे : पुणे प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाकडून (आरटीओ) दिल्या जाणाऱ्या प्रसिद्ध ‘एमएच-१२’ वाहन नोंदणी मालिकेचा शेवट आता जवळ आला असून, नवीन वाहनांच्या नोंदणीसाठी ‘एमएच-६१’ ही नवी मालिका लागू करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. सध्या सुरू असलेली ‘एमएच-१२-झेडझेड’ मालिका अवघ्या काही दिवसांत संपणार असल्याने वाहन नोंदणीची प्रक्रिया खंडित होऊ नये, यासाठी राज्य सरकारने हा महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. पुणे आरटीओकडे नव्या वाहनांची नोंदणी मोठ्या प्रमाणावर होत असल्यामुळे उपलब्ध क्रमांकांची मालिका झपाट्याने संपत आहे. जुलै २०२६ पर्यंत पुणे आरटीओकडे ४४ लाख ७१ हजारांहून अधिक वाहनांची नोंद झाली असून, सातत्याने वाढणाऱ्या वाहनसंख्येमुळे नवीन नोंदणी क्रमांकांची गरज निर्माण झाली आहे. केंद्रीय राज्यमंत्री मुरलीधर मोहोळ यांनी ‘एमएच-१२’ ही मालिका कायम ठेवण्यासाठी प्रयत्न केले होते. त्यासाठी विद्यमान मालिकेचा विस्तार करण्याचे विविध पर्यायही विचाराधीन होते. त्यामध्ये दोन इंग्रजी अक्षरांऐवजी तीन इंग्रजी अक्षरांची मालिका सुरू करण्याचा प्रस्ताव होता. त्यानुसार ‘एमएच-१२-एएए-१२३४’ अशा स्वरूपातील क्रमांक देण्याचा विचार करण्यात आला होता. मात्र क्रमांकाची लांबी वाढल्यामुळे सीसीटीव्ही कॅमेरे आणि स्वयंचलित नंबर प्लेट ओळख प्रणालींना (एएनपीआर) वाहन क्रमांक अचूकरीत्या वाचण्यात तांत्रिक अडचणी निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली. त्यामुळे हा प्रस्ताव पुढे नेण्यात आला नाही. त्यानंतर ‘एमएच-१२-१-ए’ या स्वरूपातील पर्यायावरही विचार करण्यात आला. हा प्रस्ताव मंजूर होईल, अशी अपेक्षा होती; मात्र त्यासाठी आवश्यक असलेले तांत्रिक बदल वेळेत पूर्ण होऊ शकले नाहीत. त्यामुळे वाहन नोंदणी थांबू नये म्हणून तातडीने पुण्यासाठी ‘एमएच-६१’ ही नवीन नोंदणी मालिका उपलब्ध करून देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
दरम्यान, पुणे आरटीओने ‘एमएच-१२-१-ए’ या पर्यायी वाहन नोंदणी मालिकेचा प्रस्ताव मंत्रालयाकडे कायम ठेवला असून, भविष्यात आवश्यक तांत्रिक बदल पूर्ण झाल्यानंतर ही मालिका सुरू करण्याची शक्यता नाकारलेली नाही. अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, ‘एमएच-६१’ मालिका लागू झाल्यानंतरही काही महिन्यांनी ‘एमएच-१२-१-ए’ ही मालिका सुरू करण्याचा पर्याय खुला राहणार आहे. अशा परिस्थितीत वाहनचालकांना उपलब्ध पर्यायांमधून नोंदणी क्रमांक निवडण्याची संधी मिळू शकते. मात्र त्यासाठी आवश्यक तांत्रिक सुधारणा आणि केंद्र शासनाची मंजुरी महत्त्वाची ठरणार आहे. सध्या वाहन नोंदणीमध्ये कोणताही अडथळा निर्माण होऊ नये, हा सरकारचा मुख्य उद्देश असल्याने प्रथम ‘एमएच-६१’ ही मालिका लागू केली जात आहे. पुणे शहर आणि परिसरात वाहनांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत असून, दररोज मोठ्या प्रमाणावर नवीन दुचाकी, चारचाकी आणि व्यावसायिक वाहनांची नोंदणी केली जाते. त्यामुळे विद्यमान नोंदणी क्रमांकांची क्षमता जवळपास संपुष्टात आली आहे. नवीन मालिका उपलब्ध झाल्यामुळे वाहन नोंदणी प्रक्रिया सुरळीत सुरू राहणार असून, नागरिकांना कोणत्याही प्रकारचा विलंब किंवा अडचण येणार नाही, असा विश्वास परिवहन विभागाने व्यक्त केला आहे. दरम्यान, ‘एमएच-१२’ ही मालिका पुण्याची ओळख बनली असली तरी वाढत्या वाहनसंख्येमुळे नवीन मालिका स्वीकारणे अपरिहार्य झाले आहे. आगामी काळात तांत्रिक बदल पूर्ण झाल्यानंतर ‘एमएच-१२’ मालिकेचा पर्यायी विस्तार उपलब्ध होण्याची शक्यता असली तरी सध्या पुण्यात नोंदणी होणाऱ्या नव्या वाहनांवर ‘एमएच-६१’ हा क्रमांक दिसणार आहे. सरकारच्या या निर्णयामुळे वाहन नोंदणीतील संभाव्य अडथळा दूर होणार असून, आरटीओची प्रक्रिया पूर्ववत आणि अखंड सुरू राहणार आहे.
