मुंबई : जपानी मेंदूज्वरासारख्या धोकादायक संसर्गजन्य आजारावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने सजग भूमिका घेतली असून, लसीकरण मोहिमेला मोठ्या प्रमाणात गती देण्यात आली आहे. मुख्यमंत्री Devendra Fadnavis यांनी नागरिकांच्या आरोग्याचे संरक्षण हे शासनाचे सर्वोच्च ध्येय असल्याचे स्पष्ट करत, प्रतिबंधात्मक उपाययोजना, लसीकरण आणि जनजागृती यावर विशेष भर देण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. २०१५-१६ दरम्यान देशातील विविध राज्यांमध्ये सुरू झालेल्या लसीकरण मोहिमेच्या पार्श्वभूमीवर विदर्भातील काही जिल्ह्यांमध्ये या आजाराची प्रकरणे आढळून आली होती. त्यावेळी तातडीने हस्तक्षेप करत राज्यात लसीकरण मोहिमेला सुरुवात करण्यात आली, ज्यामुळे आज रुग्णसंख्या जवळपास शून्याच्या जवळ पोहोचली आहे. जपानी मेंदूज्वर हा प्रामुख्याने डासांद्वारे पसरणारा आजार असून मेंदूवर गंभीर परिणाम करून जीवितास धोका निर्माण करू शकतो, त्यामुळे त्यावर नियंत्रणासाठी वेळेवर उपाययोजना अत्यंत गरजेच्या आहेत.
राज्यात २०२१ ते मार्च २०२६ या कालावधीत या आजाराची प्रकरणे मर्यादित स्वरूपात आढळली असून, २०२२ मध्ये २, २०२३ मध्ये ५, २०२४ मध्ये ५ रुग्णांसह २ मृत्यू, तर २०२५ मध्ये ७ रुग्ण व १ मृत्यू नोंदविण्यात आले आहेत. २०२६ च्या मार्चपर्यंत एकही रुग्ण आढळलेला नाही, ही सकारात्मक बाब मानली जात आहे. नागपूर, भंडारा, चंद्रपूर आणि गडचिरोली या विदर्भातील जिल्ह्यांमध्ये विशेषतः रुग्ण आढळले होते. एप्रिल २०२५ ते फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत लसीकरण मोहिमेत लक्षणीय प्रगती झाली असून, पहिल्या डोसचे कव्हरेज ८९.२६ टक्के तर दुसऱ्या डोसचे ७८.६८ टक्के नोंदवले गेले आहे. धाराशिव, लातूर आणि सोलापूर जिल्ह्यांनी उत्कृष्ट कामगिरी केली असली तरी रायगड, पुणे आणि पीसीएमसी भागात दुसऱ्या डोसचे प्रमाण तुलनेने कमी असल्याचे दिसून आले आहे. राज्यभरात नागपूर, गडचिरोली, सेवाग्राम (वर्धा), भंडारा आणि गोंदिया येथे निदानासाठी केंद्रे कार्यरत असून, १६ जिल्ह्यांमध्ये बाल अतिदक्षता विभाग उपलब्ध आहेत. डास नियंत्रणासाठी धूरफवारणी, सर्वेक्षण, स्वच्छता मोहिमा तसेच जनजागृती कार्यक्रम राबवले जात असून, विशेषतः लहान मुलांसाठी हा आजार धोकादायक असल्याने वेळेत लसीकरण करून घेण्याचे आणि लक्षणे आढळल्यास त्वरित वैद्यकीय सल्ला घेण्याचे आवाहन आरोग्य विभागाने केले आहे.
